Από την κοινή λογοτεχνική ανάγνωση στη συλλογική δημιουργία: Η συμπεριληπτική δυναμική του θεάτρου στον μετασχηματισμό ενός ολόκληρου λογοτεχνικού έργου

Περίληψη

Η εμπλοκή μαθητών/τριών με διαφορετικές αναγνωστικές εμπειρίες και τρόπους συμμετοχής αποτελεί σημαντική πρόκληση για τη διδασκαλία της λογοτεχνίας, ιδιαίτερα όταν επιχειρείται η ανάγνωση ενός ολόκληρου λογοτεχνικού έργου. Η παρούσα αναδρομική ποιοτική μελέτη περίπτωσης διερευνά μια εκπαιδευτική παρέμβαση που ξεκίνησε από την κοινή ανάγνωση ενός ολόκληρου λογοτεχνικού έργου μέσα στην τάξη στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και εξελίχθηκε στον συλλογικό θεατρικό και πολυτροπικό μετασχηματισμό του. Εξετάζονται αφενός οι αποτιμήσεις των μαθητών για την αναγνωστική εμπειρία σε σχέση με τις αρχικές τους προσδοκίες και αφετέρου οι τρόποι με τους οποίους το κοινό αναγνωστικό βίωμα μετασχηματίστηκε σε διαφορετικές δυνατότητες έκφρασης και συμμετοχής. Το ερευνητικό υλικό περιλαμβάνει δεκατρείς γραπτές μαθητικές καταγραφές, τη θεατρική διασκευή του έργου και υλικό ψηφιακής διάδρασης με το κοινό. Οι μαθητικές καταγραφές αναλύθηκαν με επαγωγική ποιοτική ανάλυση περιεχομένου, ενώ για το υπόλοιπο υλικό εφαρμόστηκε ποιοτική ανάλυση τεκμηρίων. Τα ευρήματα ανέδειξαν αναθεώρηση των αρχικών επιφυλάξεων των μαθητών, οι οποίες αφορούσαν κυρίως την έκταση και τη θεματολογία του βιβλίου, καθώς και την εντύπωση ότι η ανάγνωσή του θα ήταν κουραστική. Παράλληλα, ο θεατρικός μετασχηματισμός διεύρυνε τους διαθέσιμους τρόπους παραγωγής και επικοινωνίας νοήματος μέσω λόγου, σώματος, εικόνας, μουσικής, βίντεο και ψηφιακής διάδρασης. Η μελέτη υποστηρίζει ότι η συμπεριληπτική δυναμική μιας καλλιτεχνικής εκπαιδευτικής πρακτικής δεν εδράζεται απλώς στην παρουσία της τέχνης, αλλά στον σχεδιασμό ενός κοινού δημιουργικού έργου που προσφέρει διαφορετικούς τρόπους έκφρασης, επιλογής και συμβολής. Λόγω του αναδρομικού σχεδιασμού, τα αποτελέσματα δεν ερμηνεύονται ως απόδειξη αιτιώδους επίδρασης, αλλά ως ανάδειξη παιδαγωγικών δυνατοτήτων που χρήζουν περαιτέρω διερεύνησης